| |
Motorlu taşıtlar, tükettikleri fosil yakıtlar yüzünden hem çevre kirliliğine sebep olmakta, hem de ekonomik yönden ülke bütçesini olumsuz yönde etkilemektedir.
Genellikle kentlerdeki karbonmonoksit (CO) emisyonlarının %70-90'ından, azotoksit (NO) emisyonlarının %40-70'inden, hidrokarbon (HC) emisyonlarının yaklaşık % 50'sinden ve şehir bazında kurşun emisyonlarının %100'ünden, özellikle motorlu taşıtlar sorumludur. Bu zehirli gazlar insan sağlığını ciddi bir şekilde etkilemekle birlikte, sera gazı etkisi ile çevreye ve ozon tabakasına da zarar vermektedir.
Hem çevresel hem de ekonomik etkilerinden dolayı, motorlu taşıtlarda kullanılan fosil yakıtlara alternatif enerji kaynakları geliştirmek ve daha tasarruflu taşıtlar üretebilmek, günümüzde en çok gündemde olan konulardan biridir.
Teknik unsurların yanısıra, psikolojik bazı tutumların da trafik tasarrufunda rolu bulunmaktadır. Örneğin agresif araç kullanımı (dengesiz hızlanma ve ani duruşlar), %30'lara varan bir oranda gereğinden fazla yakıt sarfiyatına sebep olur. Dikkatli ve çevreye saygılı araç kullanarak; zehirli gazların doğaya salınımda azalma sağlayabilir, yol güvenliğini arttırabilir ve ödeyeceğiniz yakıt ücretlerini azaltarak ülke ekonomisine katkıda bulunabiliriz. Akademisyenlerin yaptığı bir araştırma sonucu şu tespit ortaya çıkmıştır: "Eğer tüm araç sürücüleri % 10 ve daha fazla yakıt tasarrufu ederse bu, yıllık 170 milyar litre daha az fosil yakıt tüketilmesini sağlayacaktır. Bu da, yılda içilen şişe suyu miktarının 2 katına denk geliyor. "
Aşağıda yer alan maddeler, araç kullanımı ile ilgili alınabilecek küçük tedbirlerin, ekolojik dengeye maksimum düzeyde katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
Otomobili kullanış biçimi yakıt tüketimini azımsanmayacak ölçüde düşürebiliyor. Bunun için şu noktalara dikkat edilmesi gerekiyor:
• Aşırı hız yapmayın, yüksek devirlerde otomobil kullanmayın,
• Ani kalkıştan, hızlanmaktan ve frenden kaçının. Önünüzde trafik yoğunluğu varsa, ayağınızı gazdan erken kaldırın. Gaz-fren şeklinde ilerlemeyin. Gaz pedalına birden basmayın, kademe kademe gazı yedirerek gaz pedalına basın,
• Araç takip mesafesine uyun,
• Yokuş aşağı inerken gazdan ayağınızı çekin; vitesi boşa almayın, kontağı kapatmayın,
• Fazla ağırlıklardan kurtulun,
• Aerodinamik yapıyı bozan eklentileri sökün,
• Hava filtresini sık sık değiştirin. Araç bakımının (hava filtresi, benzin filtresi, yakıt pompası gibi) zamanında yapılmaması yakıt tüketimini önemli ölçüde arttırır,
• Lastiklerinizi sık sık kontrol edin, hava basınçlarını fabrika verilerinde tutun,
• Hız sabitleme sistemini sadece düz yollarda kullanın,
• Uzun süre hareketsiz duracaksanız motoru kapatın, rölantide çalıştırmayın,
• Yaz aylarında klimayı ihtiyaç duydukça kullanın. Yolculuk boyunca sürekli açık tutmayın. Rampa çıkarken klimayı kapatın, arabaya ilk binişte araç içi çok sıcakken camları açarak iç ve dış sıcaklağı eşitleyin, motor soğukken klimayı açmayın,
• Aracınızı park ederken zor manevraları, araç sıcakken yapın. Motor soğukken yaptığınız zor manevralar yakıt tüketimini arttırır,
• Kısa mesafeler için araç kullanmayın,
• Yoğun trafikten kaçınarak erken saatte yola çıkın,
• Düşük motorlu araçları tercih edin,
• Özellikle 3.vitesten sonraki hızlarda camların açık olması yakıt tüketimini önemli ölçüde arttırır,
• Hız limitlerine her zaman uyun,
• Depoyu dolu bulundurun. Çünkü az benzinde buharlaşma daha fazla olur.
Takip mesafesine uyun. Önünüzdeki aracı çok yakından takip etmeyin. Zira, devamlı aracınızı frenler ve gazlarsınız bu durum, ilave benzin pompalanmasına neden olur. Ani fren ve ardından gaza basmak yakıt tüketimini arttırır. Takip mesefasine uymak aynı zamanda daha az dur-kalk yapmanızı sağlar, bu da yakıt sarfiyatını önemli ölçüde azaltır. Bununla birlikte, tüm taşıtlar takip mesafesine uyduğunda, trafikte önemli ölçüde akışkanlık sağlanacaktır.
Takip mesafesine uymamak, kaza riskini ve yakıt tüketimini arttırdığı gibi, trafiğin tıkanmasına, yol ağının etkin ve verimli kullanılamamasına da sebep olmakadır. Gittiğimiz güzergahta, mutlaka bulunduğumuz yola bağlanan katılımlar olacaktır. Ana yoldaki taşıtlar yeterli takip mesafesi bırakmadığı için, katılım yolundan gelen taşıtlar araya ancak trafiği keserek girebilecektir. Bu da, akan trafiğin durmasına ve kuyruklanma oluşmasına sebep olacaktır.
Kısa mesafeler için otomobil kullanmayın. Yapılan bir test sonucunda 0 santigrad derece hava sıcaklığınd, 1.6 litrelik orta sınıf bir otomobil motoru marşa basıldığı andan itibaren 100 km de 40 litreye eş bir tüketim değeri veriyor. Ancak 4 kilometre yol katedildikten sonra otomobilin motoru normal ısısına kavuşuyor ve tüketim normalleşiyor. Bu nedenle kısa mesafeler içi,n otomobili kullanmak yerine yürümek, daha sağlıklı ve ekonomik bir tercihtir.
Doğru zamanda vites değiştirin. Birinci vitesi yalnızca otomobili hareket ettirmek için kullanın ve hemen ikinci, üçüncü ve dördüncü viteslere geçin. Her motorun maksimum devir sayısı olduğu gibi, en verimli çalıştığı bir devir de vardır. Bu devir otomobilden otomobile değiştiği için teknik verilere bakarak, ya da servislere danışılarak öğrenilebilir. Teknik verilerde "maksimum tork" adı altında görülen değer, genellikle motorun en verimli çalıştığı ve benzini az tükettiği devirdir. Bu devirde kalacak biçimde vitesler değiştirildiğinde, gereksiz benzin sarfiyatı önemli ölçüde azalacaktır. Örneğin: Test edilen bir otomobilde; 100 km uzunluğundaki düz bir yolda 4. vitesle ve 60 km/s sabit hızda gidildiğinde 5.8 litre/100 km tüketildiği görülmüştür. Aynı koşullarda 3. viteste, 9 litre/100 km tüketim saptanmıştır. Görüldüğü gibi aynı uzunluktaki bir mesafeyi bir vites küçülterek katetmek 3.2 litre, yani yüzde 55 daha fazla tüketime sebep olmaktadır. Aynı otomobille 30 km/s sabit hızla 3. viteste 7 lt/100 km, 2. viteste aynı hızda ise yaklaşık 10 litre tüketim saptanmıştır. Bu araştırmanın sonucundan anlaşılan; hangi hızla hangi viteste gidilmesi gerektiğini iyi bilmektir.
Aracınızı sakin bir şekilde, yol ve trafik koşullarına uyumlu olarak kullanın. Ne kadar kararlı ve uyumlu otomobil kullanırsanız, aracınız o denli az benzin tüketir ve daha az yıpranır. Akan trafiğin ritmine adapte olmak ve otomobilin hemen önüne değil de, daha ileriye bakarak gelişmeleri izlemek, sakin ve trafiğe uygun sürüşün bir parçasıdır.
Sık sık hız değiştirmekten kaçının. Yavaşlamak gerektiğinde ayağınızı gazdan zamanında çekin. Böylece hem balatalarınız, hem de sinirlerinizin ömrü daha uzun olacaktır. Önünüzde akan trafiği izlemek, bu açıdan size yardımcı olacak ve panik fren yapmak zorunda bırakmayacağı gibi, yakıt tasarrufu da sağlayacaktır.
Başkalarının sizi sollamasına izin vermek, sizin başkalarını sollamanızdan daha akıllıcadır. Otomobilinizin son süratinin yüzde 70-80 ini geçmemek, tutumlu sürüş için en basit kuraldır. Yani gaz pedalının altında ne kadar fazla boşluk bırakılırsa, o kadar çok para cebinizde kalır ve sinir sisteminiz daha uzunca bir süre otomobil kullanabilmenize olanak tanır.
Gereksiz şerit değiştirmeyin, yan şerit o an daha hızlı gidiyor diye şerit değiştirme hareketinde bulunmak, hem gereksiz yakıt sarfiyatına sebep olur, hem de yolun akışkanlığını azaltır. Yapılan ölçümlerde, devamlı şerit değiştirerek hareket etmenin, genellikle ciddi bir zaman kazandırmadığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca bu hareket, önemli ölçüde yakıt tüketimini ve kaza riskini arttırmaktadır. Unutmayın, o an daha hızlı akan şerit, diğer şeritlerden daha önce durur. Bu trafik akışının gereğidir.
Zamanında şerit değiştirin, bulunduğunuz yoldan ayrılacaksanız, yeterli süre içerisinde diğer şeride geçin. Son anda diğer şeritleri şıkıştırarak serit değiştirmeye çalışmak, arka tarafta yığılmalara ve yolun gereksiz yere tıkanmasına sebep olmaktadır.
Yakıt sarfiyatını kontrol edin. Aracınızın yakıt sarfiyatını devamlı kontrol ederek, aracınız için en uygun kullanım şekillerini bulabilirsiniz. Kent içindeki araç trafiği gözlemlendiğinde genellikle devamlı araç sollayan, gaz-fren şeklinde giden, hiçbir tasarrur tedbirini dikkate almayan, yakıtı hoyratça harcayan taşıtların şirket taşıtları olduğu gözlemlenmektedir. Şirketler km başına yakıt sarfiyatlarını denetlemeli ve bu konuda tedbirler almalıdır.
Bu sayfadaki yazıların bir kısmı konu ile ilgili kaynaklardan derlenerek elde edilmiştir. İnternette araştırma yaparak daha fazla detaya ulaşabilirisiniz. Konu ile ilgili örnek bir sayfaya buradan ulaşabilirsiniz..
|